عبد الحي حبيبى
102
تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )
پال بمعنى پرورندهء شمشير زنان و مردان دلير خواهد بود ، كه اين تحليل با دأب و روايات اسلاف وى مطابقت دارد . بهيمپال فرد آخر كابل شاهان بود كه فتوحات غزنويان در شرق او را از بين برد . وى قبل از جلوس به تخت سلطنت در دفاع از كشور پدر خويش بنام نيدر بهيم ( بهيم ناترس DAUNTLESS جنگيده بود « 1 » و العتبى دربارهء وقايع زندگيش در هند شرح ميدهد ، ولى هيچيك سكهء يكى از شاهان « پال » تاكنون بدست نيامده و مرگ بهيم پال را در سنهء 417 ه پنج سال بعد از پدرش گفتهاند ، در حالى كه يكنفر مورخ متأخر حيدر رازى ( در 1026 ه ) دورهء شاهى او را نه سال شمرده است . « 2 » توضيح : جدول اسماى كابلشاهان را با سنوات تخمينى در نمودار مقايسوى آخر اين فصل ببينيد . اهميت مقام كابلشاهان كابلشاهان بسبب مقاومت طويل و عنيف خود كه با لشكرهاى فاتح اسلامى قرنها نمودهاند ، نزد مورخان و مخصوصا عرب شهرت و اهميتى را دارند و چون عناصر داخلى خاك افغانستان و از بقاياى دودمانهاى قديم اين كشور بودند ، البته در تاريخ ملى ما هم مقامى در خور اعتبار دارند . ايشان ممثل و حافظ ثقافت باستانى اين كشور بودند ، و بقول البيرونى مكارم و حسن عهد ، و پرورش مردم ، از خصايص ايشان بود « 3 » و مضمون نامهء انندپال كه به سلطان محمود نوشت « 4 » حاكى از مروت و احساس عالى بزرگمنشى ايشانست . كابل شاهان تنها در داخل كشور داراى شهرت و مقام عالى اخلاقى و اجتماعى
--> ( 1 ) - هوديوالا به حواله تاريخ يمينى . ( 2 ) - زبدة التواريخ ( خطى ) ( 3 ) - كتاب الهند 351 ( 4 ) - ترجمه متن البيرونى و اين نامه در عنوان نامهاى كابلشاهان گذشت .